6 oktober 2020

Als God ons thuisbrengt uit onze ballingschap

Geschreven door Fride Bonda

psalm 137

‘Hoe is het leven in ballingschap’, vroeg iemand. We hadden het over het ontstaan van Bijbelverhalen die zeer waarschijnlijk zijn ontstaan toen het volk Israël in ballingschap was in Babel. In die oude tijden 5 eeuwen voor de jaartelling was ballingschap een oorlogswapen. Bij een overwinning werd de bevolking meegenomen als personeel. Als balling woon je onvrijwillig ergens anders dan je geboortegrond. Vluchtelingen zijn ook ballingen, als ze willen leven vertrekken ze uit oorlogsgebied of uit het land waar hun politieke opvattingen niet gewenst zijn.

Hoe leef je als balling? Bijbelse verhalen vertellen daar weinig over. We kunnen ons oor te luister te leggen bij vluchtelingen in onze eigen tijd.

Ooit las ik het verhaal van de Koerdische schrijver Mehmet Uzun. Als vele, vele volksgenoten is hij verdreven van zijn geboortegrond. Toen hij het artikel schreef dat ik las woonde hij in Zweden. Hij vertelt over zijn grootmoeder die hem voor het slapengaan verhalen vertelde over helden van zijn volk. Hij schrijft: ‘Iemand die met geweld is weggerukt uit zijn land, van degenen die hij liefheeft, van geuren en kleuren, van wensen en levensdoelen staat altijd met zijn rug tegen de toekomst. Geest en hart neuriën de liederen van het verleden. De nachten vullen zich met beelden van het verleden’. Hij ziet ballingschap als een harde, onmenselijke straf.

Leven in ballingschap is leven met heimwee en verlangen. Dat zal ook zo zijn geweest voor het volk Israël in ballingschap in Babel. Talloos zijn de variaties op psalm 137: Als god ons thuisbrengt uit onze ballingschap’. Ook Don Maclean zingt er over en Boney M.

Dromen over het land waar je vandaan komt zullen alle vluchtelingen op deze wereld. De mensen in de schraalheid van vluchtelingenkampen; de mensen die al jaren in een ander veilig land wonen, maar de geuren en kleuren van hun vaderland missen. In het vreemde land blijven ze in zoveel dingen afhankelijk van de welwillendheid van anderen en toch zullen ze zich het meeste thuis voelen bij hun familie en landgenoten met wie ze kunnen lachen en huilen in hun eigen taal.

Uit heimwee zijn de oude Bijbelse verhalen geboren. Verhalen van verlangen, die spreken over verbondenheid, liefdevolle vriendelijkheid, en barmhartigheid. Kwaliteiten van leven waarin je je wilt koesteren als je verdriet hebt. Maar ook: we kunnen barmhartigheid, vriendschap en liefde oefenen naar al die ontheemde mensen die zich vreemden voelen in ons land, in onze stad. We kunnen er niet genoeg van krijgen, we kunnen er niet genoeg van geven.

Fride Bonda

Gerelateerd