15 mei 2020

Brieven

Geschreven door ruudgrabijn

 

Lieve mensen,

Deze brief open ik met een foto van de papavers in mijn tuin, ik moest de foto verkleinen anders kon ie niet mee met de email. Zo’n pracht hebben ze nog nooit vertoond! Of heb ik het nooit zo gezien? Doet de tijd van meer thuis zijn iets met de aandacht en waarneming van wat dichtbij is? Bij de toewijding van deze bloem aan de wereld komt bij mij een gedicht van Ida Gerhard in gedachten.

 

Naar u

Dit is de eerste schuchtere groei,


een zich ontplooien naar het licht.


Eens is van liefde en geduld
de tijd vervuld.


Dan staat mijn stille tuin in bloei.

En elk aandachtig bloemgezicht


is toegericht naar u.



 

In deze brief twee mijmeringen, één van Peter en Fennie Blom van Assendelft en de ander van Han Joppe.

Peter en Fennie hebben een bijzondere ontmoeting in Odoorn. En Han Joppe buigt zich over betekenisgeving in corona-tijd. En Anneke Hamming heeft een kijk- en leesvoorstel, Veel leesplezier! Fride Bonda

 

Anneke schrijft:

Ik heb genoten van de Netflix serie Unorthodox. Het verhaal speelt in New York, in de chassidische gemeenschap. Een jonge vrouw ontworstelt zich aan het millieu, en aan haar gedwongen huwelijk met een onbekende. Het zijn 4 delen van een klein uur.

 

Bernhard Schlink schreef het prachtige boek de Voorlezer. Ook dat is verfilmd en op Netflix onder de naam The Reader.  Een puber jongen heeft een kortstondige relatie met een oudere vrouw, en leest haar veelvuldig voor. Hij komt haar weer tegen tijdens zijn latere werk als advocaat in de rechtbank. Heel aangrijpend !

 

Een historische ontmoeting van Peter en Fennie Blom van Assendelft

In de jaren 50 en begin jaren 60 van de vorige eeuw bezocht mijn schoonvader een paar keer per jaar de bestuursvergaderingen van de Zwingli-bond in Odoorn. Hij ging dan vanuit Utrecht met de trein naar Emmen en vervolgens per bus naar de Hervormde kerk van Odoorn, waar de bijeenkomst in die tijd onder leiding van ds. Harm van Lunsen plaats vond in de Romaanse consistoriekamer. Mijn schoonvader, lid van de Eglise Walonne in Utrecht, vertelde weinig over dat gebeuren óf wij waren er toen minder belangstellend voor.

In afgelopen September logeerden Fennie en ik op de Hondsrug en bezochten wij daar Odoorn, inmiddels ouder geworden en vooral ook meer geïnteresseerd geraakt waarom vader indertijd de lange en ingewikkelde reis maakte naar Odoorn. Het kerkgebouw van de voormalige Hervormde Gemeente was gelukkig geopend in kader van de landelijke  Monumentendag. We boften daarbij en bovendien was daar bij toeval  een enthousiaste  gids aanwezig,  die goed op de hoogte bleek te zijn van de geschiedenis van de Zwingli-bond. En zo raakten we, gezeten op de rand van het verhoogde liturgisch centrum van de kerk, in een genoeglijk  gesprek:

De Bond werd in 1948 opgericht in Amersfoort als vereniging binnen de Hervormde Kerk op initiatief van Van Lunzen (1897-1969) met als doel te strijden tegen de nieuwe kerkorde van de NH-kerk, welke uiteindelijk toch in 1951 van kracht werd. De  naam Zwingli was gekozen omdat de Zwitserse kerkhervormer Huldrych Zwingli werd beschouwd als meest ‘vrijzinnig’ en unitarisch van de reformatoren. De Bond vond de sinds 1913 bestaande Vereniging van Vrijzinnig Hervormden niet strijdbaar genoeg. De Bond geeft haar religieus-humanistische beschouwingen en meningen weer in het “Principieel-vrijzinnig en Unitarisch Maandblad Zwingli”.  In 1960 trad Van Lunzen terug als voorzitter en werd opgevolgd door ds. A. Roodzant, ook uit Odoorn. In 1985 kreeg en onderhoudt sindsdien de Zwingli-bond een bijzondere leerstoel voor de Geschiedenis en beginselen van unitarisme aan de RU Groningen. Dr. S. Krikke was de eerste hoogleraar en in 1992 werd hij opgevolgd door de Remonstrantse predikant en kerkhistoricus Dr. E.H. Cosse.

In 2004 ging de Zwingli-bond niet mee naar de PKN omdat ze meende dat er te weinig ruimte zou zijn voor vrijzinnigheid. Het aantal leden dat in de beginjaren amper 1000 bedroeg bedraagt momenteel slechts enkele honderden.

Na dit geanimeerd en informatief gesprek verlieten wij tevreden het rustieke kerkgebouw en  reden we door het glooiend  groene landschap van de Hondsrug terug.

Peter Blom van Assendelft

 

 

Gedachten in tijden van corona,  Han Joppe en Esther Szabó

De Covid-19-pandemie raakt ons allemaal en de belangrijke vraag is: “hoe blijf ik hierin staande?”  Hoe kan ik begrijpen of betekenis geven aan dat wat mij overkomt en wat heb ik nodig om  mijzelf enigszins te handhaven? Als het je allemaal overkomt en het gewoon ’vette pech’ is, dan ben je snel een prooi voor machteloosheid, wanhoop, zinloosheid, moedeloosheid en depressie; een richtingloze emotionele chaos.

 

Eerst even enige theorie:

Het viel de Amerikaans-Israëlische socioloog Aaron Antonovsky op dat veel vrouwen die de verschrikkingen van de concentratiekampen hadden overleeft, ondanks hun vaak lichamelijke martelingen, optimistischer in het leven stonden dan vitalere vrouwen zonder die ervaring. Hij is dat fenomeen gaan onderzoeken en ontdekte dat de ‘overlevende’ een soort innerlijke balans hadden gevonden. Ze waren coherent, samenhangend; op een of andere manier konden ze de touwtjes van hun ellende toch aan elkaar knopen en doorgaan met een bevredigend leven.

 

Beslissende factoren in coherentie

In het coherentiegevoel zijn drie belangrijke factoren te onderscheiden:

  1. Begrijpelijk: de mate waarin ik mezelf en de mijn wereld  begrijp en als overzichtelijk-gestructureerd kan ervaren – Is mijn leven voor mij begrijpelijk?
  2. Zelfhandhaving (zelf beïnvloeden): de mate waarin ik mezelf kan handhaven zonder mijn integriteit, mijn eigenheid te verliezen – Is mijn leven voor mij hanteerbaar?
  3. Betekenisvol: de mate waarin ik er in slaag zin en betekenis te geven aan dat wat mij overkomt – Vind ik mijn leven betekenisvol?

Begrijpelijkheid, zelfhandhaving en betekenisvol zijn pilaren die het gezonde in ons steunen en daarmee ons coherentie gevoel vergroten, juist ook in spanningsvolle tijden.

 

Salutogenese

Antonovsky heeft hieruit het gedachtegoed van de salutogenese ontwikkelt. In tegenstelling tot het bestrijden van ziekte (pathogenese)  heeft hij nagedacht over het bevorderen van gezondheid, salutis = gezondheid, genese= oorsprong. Hij deed onderzoek naar gezondheid bevorderende invloeden ook als mensen onder stress gebukt gaan en ontwikkelt het begrip ‘Sense of Coherence’ als basis voor het vermogen gezond te blijven. In het Nederlands is er niet echt een goede vertaling voor dit begrip en wordt gesproken van coherentie gevoel. Waarom lijken sommige mensen niet bevattelijk te zijn voor Covid-19? Kunnen wij daarvan iets leren?

Hoe kan ik met covid-19 omgaan?

Zelfhandhaving:

Welke bronnen staan jou ter beschikking om de buitenwereld het hoofd te bieden? Is er een geestelijke wereld die doorwerkt in de materiele wereld? Is er iets of iemand waarop je kunt bouwen en waar je vertrouwen in hebt, zodat je niet in de slachtofferrol voelt gedwongen. Daarbij kan je denken aan echtgenoot, kinderen, vrienden, collega’s, God, artsen; maar ook literatuur, muziek en andere kunstvormen.

Voorbeelden: Als ik geen werk meer heb, beschik ik dan toch nog over de innerlijke motivatie om voor mijzelf te zorgen? Als de sfeer in de winkel gespannen is, kan ik dan toch vriendelijk blijven? Beschik ik over voldoende intrinsieke motivatie om mij voor een bepaalde tijd aan quarantainemaatregelen te houden?

 

Begrijpelijk:

Kan ik met mijn ratio begrijpen wat waarom gebeurt?

Voorbeelden: Is het nut van textiele mondkapjes illusoir? Is het brood en spelen om het volk rustig te houden? Kan ik zinvol de statistische informatie van het RIVM en de andere wetenschappelijke bureaus interpreteren? Waarop baseer ik mijn mening als ik mijn (klein) kinderen wil uitleggen wat er gebeurt en kan ik dat op een voor hen verstaanbare manier doen?

 

Betekenisvol:

Is deze pandemie oorzaak of gevolg? Wordt ons dit doelgericht in de schoenen geschoven door een hogere intelligentie van een of andere hoedanigheid? Is er een context waarin deze pandemie zinvol kan zijn?

Voorbeelden: God is aan mijn zijde, het is goed te strijden voor Koning en vaderland, ik wil mijn kleinkinderen nog zien opgroeien, enzovoort. Is het de bedoeling dat de negatieve resultaten van het Amerikaanse liberale kapitalisme vervangen worden door een meer evenwaardig systeem voor de natuur en alle mensen. Gaat het om een gewone geopolitieke machtsverschuiving die de geschiedenis al veel vaker heeft gezien? Of meer prozaïsch: Moet de wereldorde veranderen van individueel en materieel naar sociaal met compassie?

 

Coherent leven wil dus niet zeggen dat je in de waarheid leeft. Je maakt als het ware een eigen werkelijkheid die past bij jezelf en die hoort bij je omgeving en de cultuur waarin je leeft. Nietzsche heeft ervoor gewaarschuwd dat mensen in staat zijn hun eigen werkelijkheid als de waarheid voor de gehele gemeenschap aan te nemen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Maar het is voor mensen onmogelijk  om structureel in een waarheid te leven die niet hun werkelijkheid is.

 

Mei 2020, door Esther Sza

Gerelateerd